Als stil té stil wordt

Toen thuiswerken noodzaak was, werd eenzaamheid ineens een gespreksonderwerp. Na corona verdween het praatje zonder agenda langzaam weer naar de achtergrond. Net als de aandacht voor wat thuiswerken met ons welzijn doet.

Werken op afstand werd ondertussen een verworven recht. Een logisch onderdeel van het werk, dat veel mensen niet meer kwijt willen. En terecht. Maar voor niet iedereen pakt het even goed uit. Juist de mensen die last hebben van minder contact, hoor je vaak het minst.

Eenzaam is niet per se alleen

Eenzaamheid is de afgelopen tien jaar toegenomen in Nederland. Het wordt vaak verward met alleen zijn, maar dat is niet hetzelfde. Je kunt alleen zijn zonder je eenzaam te voelen. En je kunt je eenzaam voelen terwijl je de hele dag mensen om je heen hebt. Alleen zijn is een situatie. Eenzaamheid is een gevoel. En heel persoonlijk.

Bijna één op de zeven voelt zich sterk eenzaam

Volgens de Gezondheidsmonitor 2024 van GGD’en, CBS en RIVM voelt bijna de helft van de volwassen Nederlanders zich weleens eenzaam. Bijna één op de zeven voelt zich sterk eenzaam. Ook onder mensen van 35 tot 55 jaar komt eenzaamheid veel voor. Dat lijkt tegenstrijdig. Juist in die levensfase zijn werk, gezin en sociale contacten vaak volop aanwezig.

Maar eenzaamheid gaat niet alleen over hoeveel mensen je ziet. Het gaat ook over de kwaliteit van het contact en over wat je daarin mist. Dat maakt het lastig om te benoemen. En voor anderen lastig om te zien. Toch kunnen we kleine dingen doen om de afstand kleiner te maken. Ook op het werk, waar veel mensen een groot deel van hun week doorbrengen.

Wat je morgen al kunt doen

Je kunt de eenzaamheid van een ander niet oplossen. Maar je kunt iemand wel laten merken dat je hem of haar ziet. Daar is geen programma voor nodig.

Stuur een bericht aan die collega aan wie je al een tijdje denkt, maar die je nauwelijks meer spreekt. Bel eens in plaats van te mailen. Vraag hoe het echt gaat en wacht op het antwoord. Luister, zonder meteen advies te geven of iets te willen oplossen.

Let extra op momenten waarop mensen kwetsbaarder kunnen zijn: een nieuwe baan, een verhuizing, verlies, een geboorte, de feestdagen of juist een stille zomerperiode.

En blijf na een overleg eens hangen voor een praatje zonder doel. Geef je leiding, neem dat informele contact dan net zo serieus als het formele. Een kwartier zonder agenda kan goed bestede tijd zijn.

Een plek om elkaar tegen te komen

Op kantoor kom je mensen tegen zonder dat je het plant. Bij de koffie. In de lift. Op weg naar buiten. Thuis verdwijnen veel van die momenten. Wat overblijft, zijn geplande overleggen, volle agenda’s en soms een check-in die vooral als verplicht nummer voelt.

Wat online vaak ontbreekt, is het toevallige contact. Even bij iemand binnenlopen. Aanschuiven bij een gesprek. Praten over iets dat nergens op de agenda staat. Juist die kleine momenten doen ertoe. Ze kunnen het gevoel geven dat je erbij hoort. Dat iemand je ziet. Dat er ruimte is voor meer dan alleen het werk dat af moet.

Bakstenen of digitaal: een omgeving maakt iemand niet vanzelf meer of minder eenzaam. Dat doen mensen. Maar een goede omgeving kan het wel makkelijker maken om elkaar te vinden. Een virtueel kantoor kan een deel van die ruimte terugbrengen. Je ziet wie er is, loopt naar iemand toe en schuift aan bij een gesprek. Zonder uitnodiging. Zonder Teams-link. Zonder agendapunt.

Zo krijgt het toeval online weer wat meer kans.

En soms is dat precies wat nodig is.